ذهنیت خرچنگی چیست؟

ذهنیت خرچنگی

ذهنیت خرچنگی همان رفتارهای خودپسندانه و به نوعی خودشیفتگی است که باعث ناراحتی و آزار افراد دیگر می‌شود. شناخت ویژگی‌ها و نشانه‌های یک انسان با ذهنیت خرچنگی (The Crab Mentality) مهم و ضروری است.

ذهنیت خرچنگی چیست؟

افراد با تفکر خرچنگی مصداق کامل ضرب المثل« نه خود خورم، نه کس خورد، گنده کنه مگس خورد» هستند. این افراد هیچ‌گاه احساس آرامش و خوشبختی ندارد و در دریای از حرص و حسادت به سر می‌برند و با دیدن پیشرفت دیگران گمان می‌کنند که امکان رشد و بالندگی از آن‌ها گرفته شده است.

چرا خرچنگ‌؟

حال سوالی که در ذهنن ایجاد می‌شود این است که چرا به چنین تفکری خرچنگی می‌گویند؟ جواب این سوال را باید از زیست‌شناسانی که بر روی رفتار خرچنگ‌ها مطالعه و تحقیق می‌کنند، جویا شد. زمانی که محققان مشغول تحقیق بر روی خرچنگ‌هایی که در جعبه بودند، متوجه رفتار جالبی در آن‌ها شدند که نتیجه آن نامیدن تفکر خرچنگی در انسان‌ها است.

خرچنگ‌ها برخلاف سایر جانوران برای فرار از جعبه تلاش نمی‌کنند و اگر هم به ذهن یکی از آن‌ها برسد که باید از جعبه بیرون بیاید، بقیه خرچنگ‌ها او را به پایین می‌کشند و مانع فرار او می‌شوند. این در حالی است که اگر همه آن‌ها با هم تلاش کنند به راحتی می‌توانند برای نجات خود از جعبه فرار کنند.

خرچنگ‌های مانده در جعبه با این دید که اگر من قادر به فرار از جعبه نیستم، پس دیگری هم نباید از آن نجات یابد و بدین شکل همگی آن‌ها می‌میرند. این خصلت خرچنگ‌ها در انسان‌ها هم پیدا می‌شود. انسان‌هایی که با سلب خود از پیشرفت و ترقی به شخص دیگری هم اجازه رشد را نمی‌دهند.

زندگی کن، شاد باش، و کمک کن که دیگران هم همینطور باشند.

Mary-Shelley

مری شلی – رمانویس انگلیسی

تفکر خرچنگی، سمی مهلک است!

رشد و به عبارتی مسری شدن این تفکر در میان مردم یک اجتماع باعث زوال و نابودی می‌شود و چنین جامعه‌ای امکان پیشرفت و ترقی ندارد. هرگاه کلماتی چون حسادت و بخل جایگزین سخاوت شود، جامعه از مسیر توسعه و رشد فضایل اخلاقی خارج شده و احساس خشم و حسادت و به دنبال آن سرکوب یکدیگر می‌تواند به قدری مضر باشد که جامعه را فلج کند.

ذهنیت خرچنگی از همان کودکی شکل می‌گیرد و باعث می‌شود که فرد حس محبت و همدلی نسبت به اطرافیان و همنوعانش را ندارد. در سرزمینی که مردمان آن همانند خرچنگ‌هایی که در یک جعبه با سلب یکدیگر از راه فرار زندانی شده‌اند، کلمات و واژگانی مانند انسانیت، مسئولیت‌پذیری و متحد بودن هرگز معنایی ندارد.

نتیجه داشتن خرچنگی در ذهن که برای فرد نقشه بکشد که چگونه راه موفقیت دیگری را ببندید، او را از نعمت آرامش و ترقی محروم می‌کند و سرانجام شکست و ناکامی نصیب خود و دیگران می‌کند.

ذهنیت خرچنگی چیست

آیا شما هم دارای ذهنیت خرچنگی هستید؟

به طور حتم شناخت علائم و نشانه‌های این تفکر و سپس درمان آن، در مرحله اول کمک بزرگی به خودمان و همچنین دیگران است. البته همه افراد دارای چنین تفکری نیستند اما تشخیص درست آن در افرادی که مبتلا به این بیماری روحی و روانی هستند به شما یادآوری می‌کند که برای پیشرفت و آسودگی در زندگیتان، باید از آن‌ها دوری کنید. برخی از این نشانه‌های عبارتند از:

  • از خود راضی و خود شیفته بودن

در رفتار آن‌ها تکبر و فخرفروشی به وضوح نمایان است. شخصی با این تفکر در ارتباط خود با دیگران با آن‌ها همچون افراد درجه دو رفتار می‌کند. به این شکل که خون آن‌ها سلطنتی و پادشاهی است و بقیه افراد برده و رعیت او هستند و به خودش اجازه می‌دهد تا رفتاری پست با دیگران داشته باشد. ذهنیت خرچنگی به دنبال تحسین و تمجید دیگران است از این رو، حتی کوچک‌ترین دستاوردهای خود را چنان بزرگ نمایان می‌کنند و از طرفی پیشرفت‌های دیگران را پست و حقیر می‌شمارند.

  • عصبی شدن با دیدن شادی و موفقیت دیگران

حس ناامنی و عدم رضایت از خود با مشاهده پیشرفت و دستاوردهای دیگران، یکی از نشانه‌های خرچنگ درون است.  اغلب این افراد با دیدن پیشرفت دیگران سعی در کوچک شمردن پیشرفت آن‌ها و شروع به تحقیر و تمسخر می‌کنند. زمانی که افراد موفقیت و دستاورد خود را نمایان می‌کنند، تفکر خرچنگی سعی در پایین کشاندن افراد از جایگاهشان را دارد و در این امر حتی تا بی‌احترامی و به کاربردن کلمات زشت پیش می‌روند.

  • رقابت با دوستان خود

صحبت کردن از صمیمیت، دوستی، رفاقت و وفاداری از نظز مغزهای خرچنگی، پوچ و بی‌اهمیت است. رقابت تمام نشدنی با دیگران دارند و مدام در حال مقایسه کردن خود با دیگری هستند.

خرچنگ درون آن‌ها در کارهای تیمی، سازمانی، محیط‌های حرفه‌ای و شغلی به طرز عجیبی سعی دارد تا کنترل و ریاست‌طلبی همه چیز را در دست بگیرد. آن‌ها به فکر رشد تیم یا محیطی کسب و کاری خود نیستند و تنها خود را می‌بینند و تمام انرژی خود را صرف یک جمله می‌کنند؛ همه چیز باید به نام من تمام شود!

اگر من نتوانستم آن را کسب کنم، پس دیگری هم حق ندارد آن را بدست آورد؛ این شعار ذهنیت خرچنگی است. از شعارشان به خوبی مشخص است که روحیه فداکاری حقیر و پستی دارند. آن‌ها گاهی چنان غرق دنیای خرچنگی خود می‌شوند که حاضر هستند به دیگران آسیب بزنند و پیروز میدان شوند.

  • من همه چیز را می ‌دانم!

تفکر خرچنگی از این افراد یک دانای کل می‌سازد به طوری که احساس دانایی و برتری نسبت به همه دارند. آن‌ها همه مسائل را نقد می‌کنند و خود را در جایگاه منتقد قرار دهد اما کوچکترین انتقاد و پیشهاد و نظری را قبول نمی‌کنند.

در هر رابطه سالمی دلسوزی، حفظ احترام و مهربانی بسیار مهم است، زیرا به انسان کمک می‌کند تا به انسانیت دست یابد اما خرچنگ درون افراد این اجازه را می‌دهد تا فرد به هر کسی لطمه بزند.

  • صفت بارز آن‌ ها، صحبت کردن پشت سر دیگران

تفریح همیشگی این افراد غیبت کردن است. بیشتر عمر خود را صرف صحبت کردن پشت سر دیگران می‌کنند، چراکه قادر نیستند که مانند آن‌ها رشد کنند و خود را دست کم می‌بینند.

همه این ضعف‌ها ریشه در عدم اعتماد به نفس و مقایسه کردن خود با دیگران دارد. پیشنهاد می‌شود، تا می‌توانید از افراد خرچنگی دوری کنید. اگر به آن‌ها بگویید که تفکر خرچنگی دارند هرگز قبول نخواهند کرد و علاوه بر حق به جانب بودن، شروع به نقد و توصیه به شما می‌کنند که رفتار و عملکردی که دارید، غلط است.

طرز فکر خرچنگی در محیط کار

طرز فکر خرچنگی در محیط کار

در محیط‌های کاری و سازمانی به دلیل حس رقابت برای کسب ترفیع رتبه و جایگاه بالاتر به طرز نامحسوسی که کمتر کسی به شکل‌گیری و توسعه ذهنیت خرچنگی پی می‌برد. خرچنگ درون افراد یک سازمان سعی دارند تا موقعیت‌های خوب را از یکدیگر بدزدند، مانند همان خرچنگی که اجازه فرار از جعبه را به دیگری نمی‌دهد.

این مصداق بارزی برای مدیرانی است که اغلب به شیوه سنتی از مشارکت دادن و تربیت کردن نسل جوان امتناع می‌کنند. جوانانی که می‌توانند با ارائه راهکارهای نوین و الگوریتم‌های جدید، سبب شکوفایی و رشد حوزه کاری خود شوند. در نتیجه باید گفت، فضای رقابتی ناسالمی به وجود می‌آید که بدون پایه و غیر اصولی تلاش دارد تا فقط افراد را حذف کند که به هیچ عنوان تفکری مولد و کارآمد نخواهد بود.

البته ناگفته نماند، این اتفاق یک ضعف مدیریتی نیست، بلکه فاجعه‌ای بزرگ است. دقت کنید که در صورت گسترش این تفکر ویرانگر، یک سازمان تخریب نمی‌شود بلکه چرخ اقتصاد و پیشرفت یک کشور از توسعه باز می‌ماند.

https://arshiyan.com/blog/wp-content/uploads/2020/08/shadi-product.gif

کتاب خرچنگ ‌های جالب ولی بازیگوش

کتاب نام برده اثر دیوید استینیاک است. او تفکر یک انسان حسود را خرچنگی می پندارد و همچنین اشاره دارد که این افراد هرگز پیشرفت نمی‌کنند و از طرفی خرچنگ درون باعث آسیب و مانع بزرگی برای اطرافیان آن‌ها محسوب می‌شود. این محقق و پژوهشگر، اشاره می‌کند که عدم توسعه فضائل اخلاقی و مدنی، مهم‌ترین عامل پرورش و تربیت تفکر خرچنگ‌وار است.

حاصل گسترش و عدم پیشگیری مردم جامعه از این تفکر، تخریب و عقب افتادگی کشور در همه ابعاد سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و… دارد. چیزی که شاید سال‌ها زمان لازم داشته باشد تا جبران شود، البته اگر به مرز کنترل شده‌ای رسیده باشد، در غیر اینصورت جبران ناپذیر خواهد بود.

 

خرچنگ درون

چگونه بر خرچنگ درون خود غلبه کنیم؟

با بررسی نشانه‌های ذهنیت خرچنگی، شاید برخی از این علائم را هرچقدر ضعیف و کم، در خودتان پیدا کرده‌اید و گمان می‌کنید، ممکن است دچار تفکرات ویرانگر خرچنگی شوید، برای پیشگیری از آن حتماً به موارد زیر را در  تمرین و در دستورکار قرار دهید، مواردی شامل:

  • عشق ‌ورزی

عشق ورزی را تمرین کنید. دست دوستان را به مهر بگیرید و به پیشرفت دیگران کمک کرده و آن‌ها را تحسین کنید تا حس ناب آرامش که انعکاس دادن انرژی مثبت به دیگری را کسب کنید و همین‌طور این امر به پیشرفت شما هم کمک می‌کند.

  • شایسته ‌سالاری

همان‌طور که گفته شد، حسادت یکی از دلایلی است که موجب تقویت تفکر خرچنگ ‌گونه است. در ادامه این امر بایستی بیان کرد که همیشه تنها عامل حسادت کورکورانه و از روی جاه‌طلبی موجب شکل‌گیری این تفکر نیست.

در سازمان‌ها و موسسات به خاطر عدم فرهنگ شایسته‌سالاری، ذهنیت خرچنگی رشد کرده و محیط را به رقابتی ناسلام مسموم می‌کند. یکی از عواملی که ضد فرنگ شایسته‌سالاری است، پارتی و دادن رشوه برای کسب مقاصد شغلی بالاتر می‌باشد.

اگر به دنبال علت و چرایی آن هستید، باید خاطرنشان کرد در زمانی که فردی بدون توانایی‌های لازم و بدون طی کردن مراحل نردبان پیشرفت و ترقی، در پست و مقام یک مدیر و مسئول قرار بگیرد، قطعاً ذهن او مسموم می‌شود و خرچنگ‌وار عمل می‌کند.

او می‌داند در صورت بخشیدن فرصت به کارمندان و زیردستان خود، امکان پیشرفت را برایشان فراهم کرده است که در نتیجه کارآمدی خودش را زیر سوال می‌برد.

  • روابط فردی خود را مدیریت کنید

از انسان‌هایی که با بدبینی و انرژی منفی خود سعی در منحرف کردن شما از مسیر رشد دارند و با حسادت و کینه‌ورزیشان می‌خواهند شما را از ادامه مسیرتان بازدارند دوری کنید. هرگز اجازه ندید تا افکار آنان شما را از راهی که برگزیده‌اید و با تلاش خود آن را دنبال می‌کنید به مسیر پوچی تغییر دهند.

برای این منظور روابطتان را با این افراد محدود کنید. البته یک نکته در نظر بگیرید که گاهی خانواده و نزدیکان یا برای مثال رئیس شرکتتان شما را از انجام کاری منع می‌کند و دلیل آن تنها این است که او نمی‌خواهد شما را از دست بدهد، یا مانع آسیب‌های احتمالی شود و در میان اعضای خانواده بیشتر است.

در این مواقع، شنیدن به سخنان و بررسی نقطه نظرات آن‌ها منطقی‌تر از دوری و اجتناب کردن می‌باشد، زیرا پیشنهاداتشان برای شما مفید و موثر باشد.

مقالات مرتبط

سندروم ذهنیت خرچنگی را درمان کنید

برای داشتن آرامش خاطر و لذت بردن از زندگی و علاوه برآن رشد و پیشرفت خود باید سندروم ذهنیت خرچنگی را ابتدا از خود و سپس محیطی که در آن مشغول به کار هستید درمان کنید تا از اثرات مخرب شیوع آن در زندگی شخصی خود و خانواده و دوستان جلوگیری شود. باور کنید که تفکر خرچنگ‌ گونه سرانجام خوبی را برای احساسات و مسیر زندگی رقم نمی‌زند و باید برای رفع و تغییر نگرش اقدام کنیم.

به اشتراک گذاری

One Comment

  1. پروین پاسخ

    فوق العاده بود استاد عزیزم لذت بردم و تونستم این اطلاعات رو به دانشم افزوده کنم ممنونم از شما و تیم بی نظیری که دارید خدا قوت 🙏🙏🌏🌏💚💚

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *